Cztery dekady działań na rzecz Kalisza i Ziemi Kaliskiej

Jędrzej Krystek, Towarzystwo Miłośników Kalisza – cztery dekady działań na rzecz Kalisza i Ziemi Kaliskiej Przegląd Wielkopolski nr 4/2016

    Towarzystwo Miłośników Kalisza powstało 25 października 1976 roku, a u jego źródeł znalazło się przekonanie mieszkańców Kalisza, iż wówczas istniejące organizacje związane z regionem (PTTK i ZHP) nie są w stanie zagwarantować ich członkom pełnej swobody organizacyjnej na polu kultury, nauki, turystyki i działalności społecznej.
    Funkcję pierwszego prezesa TMK objął Józef Kuznowicz (były prezydent miasta i znany w środowisku kaliskim działacz społeczny), funkcje zastępców objęli zaś: Henryk Szepniewiski, Leon Michalski oraz Józef Haft. Skarbnikiem został Józef Spież, sekretarzem – Anna Urbanowska. Idee, które przyświecały założycielom, pozostały niezmienne i są aktualne do dziś; należą do nich: działalność na rzecz rozwoju miasta i kultywowania jego bogatej historii, informowanie i propagowanie dokonań mieszkańców Kalisza i okolic oraz współpraca z władzami miasta i innymi stowarzyszeniami na rzecz kultury i gospodarki regionu.
    Towarzystwo zapisało na kartach swej historii wiele osiągnięć i sukcesów, które na stałe wpisały się w krajobraz kulturalny i społeczny regionu. Jednym z pierwszych przedsięwzięć TMK było podjęcie w dniu 17 września 1978 roku uchwały o powołaniu Koła Asnykowców, które zaczęło swą działalność przy Gimnazjum i Liceum im. A. Asnyka. Kolejną organizacją, której powstanie związane jest z działalnością TMK, jest Koło Absolwentów Szkół Handlowych. Koło to w czerwcu 1982 roku wstąpiło w szeregi TMK w sile 100 osób.
    TMK, zgodnie z przyjętymi celami działania, włączało się czynnie (i włącza się po dziś dzień) w działania o charakterze artystycznym. Przykładem na taki stan rzeczy jest powstanie w 1980 roku przy Towarzystwie „Grupy 13” – stanowiącej zrzeszenie malarzy, grafików, rzeźbiarzy i fotografików. Pierwsza wystawa grupy odbyła się już w 1980 roku, a sześć lat później powstał w Brzezinach (pow. kaliski) Dom Pracy Twórczej, w którym odbywały się coroczne plenery malarskie (również międzynarodowe) oraz warsztaty dla dzieci i młodzieży.
    W roku 1987 z inicjatywy rzeczonej grupy powstał w wieży ciśnień przy ul. Górnośląskiej Ośrodek Kultury Plastycznej Galeria „Wieża Ciśnień”. Galeria po dziś dzień stanowi klejnot koronny na kulturalnej mapie miasta.
    TMK nie pozostawało również głuche na sztukę słowa. Należy bowiem wspomnieć, iż wspólnie z Wydziałem Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego oraz z Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej, jak i Towarzystwem im. Marii Konopnickiej Towarzystwo organizowało Kaliskie Poniedziałki Literackie, na których poruszano szereg intrygujących tematów związanych z literaturą i historią polskiej kultury.
    W latach 80. i 90. XX wieku Towarzystwo przyznawało zasłużonym członkom tytuł Przyjaciela Miasta w uznaniu ich trudu na rzecz społeczeństwa i kultury Kalisza oraz kształtowania czynnej postawy mieszkańców Kalisza.
    TMK nagradzało, ale i było nagradzane. Należy w tym miejscu wspomnieć o Grand Prix w konkursie „Bliżej regionu, bliżej kraju” – organizowanym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki oraz Honorowej Odznace za Zasługi dla Miasta Kalisza. Ponadto w swej długiej, bo trwającej już cztery dekady działalności organizowało samodzielnie bądź współuczestniczyło w szeregu przedsięwzięć kulturalnych i historycznych. Należy w tym miejscu wymienić: cykl koncertów Kaliszanie swemu miastu, w których brali udział znani artyści związani z miastem; występy Kaliskiej Orkiestry Symfonicznej i Kaliskiego Chóru Chłopięcego, które popularyzowały pieśni o Kaliszu.
    Towarzystwo działa na rzecz aktualnego rozwoju sztuki i kultury regionu, ale nie zapomina również o jego historii. Exemplum takich działań może być m.in. współdziałanie przy ufundowaniu sztandaru dla miasta oraz współorganizacja V Światowego Sejmiku Działaczy Polonijnych Polskiego Komitetu Olimpijskiego, którego przedstawiciele obradowali w kaliskim hotelu Orbis Prosna.
    TMK współuczestniczyło ponadto w organizacji dorocznych Kaliskich Spotkań Teatralnych oraz Jarmarku Kaliskiego, które później przekształciły się w Dni Kalisza – cykliczną imprezę odbywającą się do dziś, pod nazwą Święto Miasta Kalisza, w czerwcu. Oprócz tych przedsięwzięć należy wymienić także inne, o równie dużym znaczeniu dla kulturalnego życia regionu. Mowa w tym miejscu o współorganizacji obchodów Roku Asnykowskiego i 70-lecia Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Adama Asnyka. TMK brało również udział w organizacji dwóch wystaw fotograficznych obrazujących rozwój i dorobek miasta.
    W trzeciej i czwartej dekadzie swojej działalności Towarzystwo zaangażowało się m.in. w organizację II Światowego Zlotu Wychowanków Kaliskich Szkół Średnich „Kalisz 2000”, w którym udział wzięło 543 wychowanków 11 gimnazjów i liceów. Analogiczny zlot odbył się w 2010 roku i zgromadził ponad 350 uczestników z 14 szkół średnich, aktualnie istniejących i tych, które zakończyły już swoją działalność w przeszłości.
    Towarzystwo organizowało i organizuje po dziś dzień liczne wycieczki o charakterze turystyczno-krajoznawczym. Hasłem przyświecającym tym peregrynacjom jest „Poznaj swoje miasto, Ziemię Kaliską, Wielkopolskę, kraj, sąsiadów Polski i Europę”. Wśród najważniejszych należy wymienić: podróż do Włoch i Watykanu, podczas której jej uczestnicy w dniu 9.05.1991 zostali przyjęci na prywatnej audiencji przez Ojca Świętego Jana Pawła II; podróże do Austrii, Niemiec, Francji, Hiszpanii, Szwajcarii, Holandii, Liechtensteinu, Danii i Szwecji; wycieczki do Czech, Słowacji i Węgier oraz do dawnych republik radzieckich – na Litwę, Ukrainę, Białoruś. TMK nie zapominało, rzecz oczywista, o kraju i Wielkopolsce i odwiedziło m.in. Augustów, Białystok, Warszawę, Cieszyn, Bolesławiec i Kępno.
    Towarzystwo podjęło również działalność wydawniczą książek autorów związanych z Kaliszem. W serii calisianów ukazały się m.in. Pisma rozproszone Haliny Sutarzewicz w wyborze i opracowaniu Włodzimierza Mikołajczyka pod redakcją Huberta St. Pałęckiego (1998), Dzieje kaliskich ulic autorstwa Alfreda Kaczmarka i pod redakcją Huberta Stanisława Pałęckiego (2002) czy Kaliszanie w powstaniu listopadowym autorstwa Danuty Kawalerskiej (2007).
    W ostatnim okresie TMK brało czynny udział m.in. w letnich festynach folkloru mieszczańsko-ludowego w Russowie k. Kalisza, które odbywały się w ramach spotkań „Niedziela u Niechciców”. Spotkania nawiązują do wątków znanej powieści Marii Dąbrowskiej Noce i dnie. Wielowątkowość powieści jest płótnem, na którym działacze regionalistyczni mogą odmalować pejzaż życia ziemiaństwa, mieszczaństwa i chłopstwa podkaliskich wsi z przełomu XIX i XX wieku.
    W minionym sezonie kulturalnym TMK zorganizowało ponadto 16 wyjazdów do Teatru Wielkiego w Łodzi, połączonych z promocją Kalisza. Uczestnicy tych wyjazdów brali udział m.in. w następujących spektaklach: Koncert noworoczny, Trubadur Verdiego, Latający Holender Wagnera, Dziadek do orzechów Czajkowskiego, Baron cygański Straussa, Cyrulik sewilski Rossiniego, Tosca Pucciniego, Don Kichot Minkusa (balet), Don Giovanni Mozarta, Straszny dwór Moniuszki.
    Towarzystwo współpracuje z Kaliskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk, Stowarzyszeniem im. Haliny Sutarzewicz, kaliskim odziałem Polskiego Towarzystwa Historycznego, Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym, Klubem Kaliszan w Warszawie, Klubem „Komoda Residence” w Kaliszu oraz z Fundacją Aktywni Zawodowo w Kaliszu.
    Towarzystwu Miłośników Kalisza pozostaje życzyć dalszych owocnych prac na rzecz kultury, nauki, sztuki i rozwoju swojego regionu oraz pogratulować wszystkim jego członkom i sympatykom imponujących dokonań z przeszłości

Na podstawie: 40-lecie Towarzystwa Miłośników Kalisza. Z dziejów... w oprac. H.S. Pałęckiego, pod red. M. Mikołajczyka, Kalisz 2016.


  • Towarzystwo Miłośników Kalisza

    Towarzystwo Miłośników Kalisza